Seguimos como sempre.

Onte vin no períódico "La Voz de Galicia" que a fase inicial da chegada no AVE a Galicia xa leva mais de 11 anos de retraso, isto sería perfectamente comparable os 25 anos que tardou en chegar o tren a Galicia (1873). A verdade é que polo camiño que van ás obras non sería estrano que  se tardasen 25 anos, pero nos nosos tempos é incluso mais denigrante que antes, xa que agora temos moitas mais tecnoloxías para a construcción de pontes e da vía ferrea.


O tren non era o único factor que facía que Galicia estivese mais retrasada que o resto da península. A sociedade galega do século XIX tamén era unha sociedade moi atrasada e supersticiosa; practicamente vivíase como na idade media: case todo o mundo vivía nas vilas e nunhas condicións sanitarías infrahumanas; pero á verdade é que non é necesario irse o século XIX para ver o atraso secular que ten Galicia. Nos anos 80 ainda quedaban pobos e vilas que non tiñan luz eléctrica e, na actualidade o sector primario galego é superior á media nacional; e isto é claro sintoma de atraso.


Na miña opinión, tal vez un pouco de atraso non sexa tan malo... Quizais, se estivésemos mais desenrolados económicamente Galicia convertiríase nunha especie de Benidorm cheo de turistas, con industrias... Quizais o verde dos campos perderíase, as costas deixarían de ter acantilados e pasarían a ter un hotel de luxo de 24 plantas.A verdade é que como estas praias e estos paisaxes non os hay en ningún lado, o que pasa é que os turistas fáltalles o formigón e as discotecas pero sinceramente prefero vivir sen AVE pero con campos verdes e aire puro.

Nacemento das conserveiras

É de sobras sabido que Galicia foi dende sempre unha rexión de pesca, actualmente el 10,7% del PIB galego ven dado pola pesca. Hay que darse conta que en Galicia atópanse as principais empresas conserveiras de España como Pescanova o Calvo, pero... de donde ven esta tradición conserveira?. 

Pois ben, as conserveiras galegas xurdiron xa no século XVII pero no séguinte aumentaron ata ó redor de 3000 persoas. A maior parte desta xente eran mulleres, que igual que no caso da Tabacaleira de A Coruña cobraban menos que os homes. Moitas destas mulleres compaxinaban o traballo na casa e na horta con este traballo "temporal", asi que se podería dicir que eran traballadoras fixas discontinuas.

Unha figura importante na industria conserveira galega do século XIX foi Xosé Ramón Curbera Puig, de orixe catalá pero asentado nas Rias Baixas. Este persoeiro creo unha importante industria conserveira e, ademais, foi un dos fundadores do Banco de Vigo e creou tamén a Cámara de Comercio viguesa. Ademais foi teniente alcalde da cidade de Vigo e foi unha persoa con fortes convicións republicanas

Outra persoa importante nas conserveiras galegas, ainda que xa no seguinte século, foi Valentin Paz Andrade, fundador da compañía Pescanova. Paz Andrade foi tamén un mangífico escritor e, de feito, foi galardonado neste ano 2012 con premio das Letras Galegas.

As Beiras do Charco

12/3/1858
Que tal queridiña? Cheguei xa á Habana, hay moitos galegos, pero a todos fáltannos os fillos e á esposa. Voy ir vivir a unha pensión que ten luz eléctrica e baño, pero ainda así nótaselle a morriña a todo o mundo... Eu cheguei onte e xa desexo volver.
O viaxe foi moi duro é longo e a comida era escasa, ademais o barco iba dando tumbos dun lado pra o outro e era case imposible conciliar o soño.
Mañá empezarei a traballar na construcción dun edificio, espero poder enviar 30 pesetas ó mes!, un besiño Carmiña.
Recordos.


 Pepe.




2/4/1858
Pois nos estamos ben, ainda que carliños enfermou de febres, agora xa está algo mellor pero non deixou de preguntar por ti todos os dias. Os nenos bótante moito de menos igual que eu.
Xa botamos as patacas eu e mais o teu irmán na leira; ó teu pai de que será un bo ano de patacas asi que con as patacas e o diñeiro podremos ir tirando durante o ano.
Espero que te vaia ben no traballo e ten coidado, non quero que te caias dun desos altos andamios.
Besos.


Carmiña.


20/5/1858
Mándoche as 30 pesetas como prometín, o traballo abonda e pagan o xusto pra poder enviar algo á casa. Espero que Carliños esté mellor e que as patacas abonden este ano! Quéroche moito Carmiña e non sabes o que se sufre aquí... De todas formas xa coñocín a algunha xente e xa non estou tan só como cando cheguei. Dalle besos ós nenos, ó meu pai e ó meu irmán.
Saúdos.


 Pepe.


9/6/1858
Ola Pepe, Carlos xa está ben, as 30 pestas viñéronos moi ben, compramos uns zapatos novos e algo de roupa nova para os nenos, e mesmo poidemos ir a afiar todos os coitelos ó ferreiro.
Repítoche que teñas coidado no andamio que sabes que a min iso dame moito medo!.
Besos.


 Carmiña.


6/8/1858
Carmiña... tiñas razón, o andamio era perigoso, cain o mes pasado e rompin unha perna e os médicos din que é posible que non a poda mover de novo... non sei que vou facer para poder mandar diñeiro á casa...
Espero que os medicos se equivoquen e poda volver ó traballo... non lle digas nada os nenos disto.
Un recordo moi forte do teu querido Pepe.


4/9/1858
Ai deus mio Pepe estou moi preocupada... non te tiñas que haber ido para América, agora non temos ningun diñeiro e fun a fabrica de Tabacos a buscar traballo e o conseguín asi que botarei ó dia traballando porque non che pagan por horas, pagan por traballo feito asi que terei que estar moito tempo.
Por favor escribeme rápido e melloráte moito, a verdade e que nada podia sair peor... Quéroche meu Pepe.




30/9/1858
Tranquila Carmiña, ainda non podo camiñar pero os dolores andan a remitir e xa non teño que tomar o medicamento. Ademais encontrei un traballo para darlle o boton dunha máquina pero con este traballo só poderei mandar 10 ou 15 pesetas ó mes, e ben sei que iso non chega pra nada... Sintoo moito Carmiña, eu xa non sei que facer, o dono da pensión chámame "el gallego cojo" e ríese de min, se por min fora, ti ben sabes o que facía pero non podo porque non paguei o ultimo mes e mo perdoou.
Dalle besos a todos, e outro moi fortes para ti, meu amor.
Recordos.


 Pepe.


19/10/1858
Xa comezei a traballar na fábrica, de momento gaño moi pouco porque tardo bastante e liar os cigarros, pero vou collendo practica co paso do tempo. Cómo vai a túa perna?, bueno a peseta que mandes será ben recibida, pero o mais importante e que estés ben.
Ramonciño deixou de ir á escola para coidar os seus irmáns e da horta tamén, terías que ver como traballa, é unha maravilla.
Espero que estés mellor, un bico.


 Carmiña.


13/11/1858
A perna xa non doe pero case non a podo mover, este mes pódoche mandar 10 pesetas, se cadra podeslle comprar un bolo de pan a Ramonciño, como agradecemento por coidar tan ben de todos e polo seu cumpleanos. Estou seguro de que no traballo xa vas mais deprisa e podes gañar algo mais de cartos.
Teño que irme que me chaman pra ó traballo. Un saludo moi forte.


Pepe


4/12/1858
Ola meu Pepe, xa queria aproveitar para che felicitar as Navidades, espero que os nosos deseos cúmpranse. Xa lle comprei o bolo de pan a Ramonciño, lle dixen que era da túa parte e o agradeceu moito, os nenos queren que che diga que te botan moito de menos e que queren que volvas.
Na tabacaleira xa vou mas rápida pero apenas gaño 10 pesetas ó mes. Polo menos finxen algunha amiga pero ainda asi é imposible coñecer a todo o mundo, son 4000 mulleres!.
Me despido con un forte abrazo pra ó meu home.


Carmiña

Rosalia.

Qué son os anos escuros?

Os anos escuros son unha época da historia na que Galicia "desaparece" do mapa. Durante esta época os Reis Católicos chegarón ó poder e a súa forza represora notouse ao instante. Os Reis Católicos, centralizaron o Estado e prohibiron o galego. Non comformes con isto quitaron a toda a nobreza galega e a substituiron por nobreza foránea e, lóxicamente estas persoas viñan falando castelán, en consecuencia de que as persoas que tiñan o poder falasen o castelán o galego pasou a ser unha lingua para as clases baixas e, penso que de está época ven o prexuizo de que os galegos son brutos e bastos, só por falar noutra lingua. Por iso o galego pasou por unha grande crise na que non se conta con literatura no idioma, a pesar que galicia fora o lugar dos intelectuais e un lugar de prestixio en tempos anteriores.

Nesta época as clases só se podian impartir en castelán.

Ademais disto Galicia non contaba con representación nas cortes e, como é lóxico isto impide reivindicar e protestar polo que nos faltaba e perde a autonomia.

Os Reis Católicos, crearon a Inquisición, polo tanto se alguén mostraba algunha protesta ou se "iba da lingua" o camiño que lle quedaba era a forca.

Galicia tiña unha importante plantación de olivos, pero como non era de esperar os Reis Católicos mandaron talalos co fin de beneficiar ás zonas do Sur. Co cal, tamén nos deixaron sen os nosos olivos, que por certo, son dunha variedade única. Na actualidade temos aceite galego como o da marca Abril, pero cabe preguntarse: se non se houbesen talados los olivos Galicia sería unha terra con tradición oliveira? moi probablemente a resposta sexa afirmativa, pero iso é algo que nunca poderemos saber.

 

Con todo, estes non son os únicos problemas que tiña a Galicia daquela época, ademais de iso, Galicia non recibía ningunha prata da que chegaba procedente das colonias Americanas, isto sucedeu porque en Galicia non habia portos. Todo a prata era desembarcada en Sevilla e pasaba por toda a Peninsula.

Non só era a vía mariña a que non estaba comunicada con Galicia. Mentres que toda a península estaba amplamente comunicada de forma radial con Madrid, Galicia so tiña unha via de comunicación que, despois de todo o dito anteriormente non habería que botar moita imaxinación para poder saber como sería o seu estado. Hay que dicir que isto cambiou no S XVIII xa que Ferrol convertíuse nunha das principales ciudades de España debido os seu asteleiros, nos que se destinaba unha gran parte dos fondo estatais para a defensa, e de aquela si que fixeron unha boa comunicación con Madrid por si acaso atacaban Ferrol e ia que ir a rescatala.

Galicia estaba tan separada do mundo que no annus horribilis (1640) houbo moitas revoltas separatistas en Portugal, Cataluña, Pais Vasco, Aragón...etc pero Galicia? Pois ben, en Galicia non pasou nada, os anos foron tan escuros que nin sequera vimos os movementos que habia moi cerca de nós.

Podemos ver pois, que Galicia foi un territorio completamente marxinado de España, que so interesaba para que a peninsula abultase mais. 

Na actualidade a situación galega cambiou pero, algúns dicen de nós que seguemos a ser "Gañáns, Brutos..." e a verdade e que eu penso que unha persoa que non sabe respectar as demais culturas e as marxina polo seu idioma o modo de vida non é que de dicir esas cousas.

O Padre Sarmiento.

Esté importante persoeiro galego naceu en Vilafranca do Bierzo no 1695 pero poco despois do seu nacemento él e a súa familia mudáronse ao Pazo de Santa Margarida en Pontevedra. Cursou estudos primarios no convento de Lérez e, despois estudou no colexio da Compañia de Xesús.

 

O Pai Sarmiento estudou Artes e Filosofía e posteriormente Teoloxía en Salamanca.

Por qué o Pai Sarmiento é unha persoa tan coñecida e tan influinte?

Pois ben, o Pai Sarmiento tivo moita influencia porque realixou unha importante labor lingüistica reivindicando o galego. Anotou tamén moitos topónimos e palabras galegos, que logo plasmou en libros sobre botánica. O propio pai Sarmiento conta que cando era neno os outros nenos ríanse del por falar en galego, quizais ese sea o motivo do seu compromiso coa nosa lingua galega.

A parte disto Frai Martin Sarmiento, tivo moitas outras facetas por iso foi un dos principais Ilustragos Galegos.

O meu parecer Sarmiento foi unha persoa muy avanzada ó seu tempo: interesábase pola lingua galega, a cultura...etc na actualidade a Igrexa non é partidaría do galego, hay moitos prexuizos e na actualidade a inmensa maioría non se preocupan por cuestións que este home, na súa época, se preocupaba. 

Hay que darse conta que viviu nos séculos escuros galegos e que non é dificil entender que, seguramente, case a totalidade da xente non entendía o que facía, e dicir, por qué este home se preocupaba por o galego?.

Por todo isto pareceme que Sarmiento non só foi un home culto e innovador da súa época, se non que foi un valente que loitou polo que creia e era fiel os seus pensamentos.

Caderno de bitácora do Corbett. A viaxe a Ferrol

2/8/1800


Son James Eagle, son inglés e son capitán do navío Corbett. A nosa vida era moi tranquila ata que fai unha semana o contraalmirante John Borlase Warren mandóume un mariñeiro para que me dera a noticia de que o día terceiro de este mismo mes tería que preparar ó meu escuadrón para sair cara as costas no norte de España, concretamente hacia a cidade de Ferrol. Que é un lugar moi peculiar, é un regalo da natureza xa que é unha enorme enseada ideal para refuxiarse dos ataques e das tormentas.
A nosa misión consistirá en atacar a cidade e destruir o asteleiro que se encontra nela, pero non será unha misión facil, a cidade a parte da enseada está protexida por tres castelos que teremos que derribar.



Os meus marines está ultimando os preparatorios do navío; levando as provisión, tendremos que levar comida suficiente para os 250 homes que mañá se embarcarán no buque. Tamén hay que levar madeira e munición suficientes para os 72 cañóns do barco.
Os nervios non se poden disimular, pero con un bo vento do noroeste e un dia con néboa poderémos asediar e conquistar esa cidade.
Mañá embarcaremosnos ás 12 da mañá, esperemos que o viaxe sexa tranquilo e que deus nos axude.



3/8/1800



Hoxe é o dia do embarco, no porto pódense ver 100 barcos dos cales 20 son de guerra e outros 80 de transporte entre todos eles viaxarán 15000 homes preparadas para dar as súas vidas pola súa patria.
O día é despexado e vai unha boa temperatura. Pódese ver ós mariñeiros despedíndose das súas familias, mulleres chorando e nenos con caras pálidas e incrédulas ante tal panorama.



Cando os mariñeiros subiron os buques o xeneral Pulteney deu á orde de partir e as nosas velas despregáronse coma rayos. Pouco a pouco ibanse difuminando as costas inglesas e nos adentrábamos mar a dentro.



4/8/1800



Na primeira noite todo foi ben, tuvimos algun percance xa que o buque Walter rompeu a vela maior e tivemos que axudarlle a reparala.
Hoxe ó dia segue a ser bo pero aquí en mar a dentro vai mais frio que na costa.
Realmente a visión de todos os navios navegando a par é escalofriante, xamais tiña visto algo semellante de feito o noso, un dos mas grandes, parece insignificante no conxunto de todos eles.
Agora marcho ó timón do barco porque temos que virar 15 graos o estribor para enderezar a espedición cara ó obxectivo.



5/8/1800
No dia pasado un buque con un comandante pouco experimentado rozou co noso casco e produxo unha pequena fisura que inundou o almacén das patacas e tivemos que reparalo pero agora as patacas estan inservibles e o contraalmirante John Borlase ordeou que o comandante de ese nave nos dera parte das súas provisións para poder afrontar a viaxe. Agora a fuga xa está reparada e os homes traballaron toda a tarde intentando quitar toda a auga.
Son as 12 da noite e os mariñeiros beben ron e xogan as cartas mentres que falan de mulleres e riense do comandante do barco que nos chocou.
···
10/8/1800
O cansancio da viaxe fai mella na tripulación. Dous dos meus enfermaron por comer patacas podridas e agora non poden facer o seu traballo, esperemos que non morran, non quero perder o diñeiro que me custou contratalos.
Levamos 3 dias indo na primeira liña da flota, o barco de estribor é o Charles Brown unha fermosa Fragata de 4 paos e 42 cañóns da que me fixen amigo do sue comandante chamado como o propio navío, pois este é un dos mais importantes comandantes ingles.

···

13/8/1800
Quédanos 12 largos dias para chegar ó noso destino, pero os nervios acentúanse maís con o paso de cada día.
As naves viaxan todas á par, pero onte unha tivo un percance. Un home resbaluo e tirou unha botella de ron e a súa pipa pola cubierta o que produxo un pequeño incendio que apagaron rápidamente con agua de mar. Ese soldado foi castigado sendo atado un dia enteiro o bauprés.



14/8/1800
A noite pasada houbo unha gran tormenta que fixo algúns dstrozos nalgún barco pero, non houbo que lamentar ningunha morte.
No noso barco rachou a vela mayor pero os homes puxéronlle un parche con unha tela e ahora volvemos a ir á velocidade do raio.
A tormenta amainou esta mañá pero ainda sege a chover, rezaré para que esta noite non volva a haber tormenta, os marines non poderían aguantala, teñen que durmir algo.

···

19/8/1800
A viaxe faise pesada, incluso eu estou canso xa de comer patacas, a miña carne acabouse e so quedan patacas e pan. Dentro de 6 dias chegaremos o noso destino.
O vento amainou estes ultimos días pero debido a tormenta anterior avanzamos rapidamente por iso, seguramente, cheguemos no plazo previsto.



24/8/1800
Hoxe é o ultimo dia de navegación, xa puidemos observar a costa galega o horizonte. A tripulación está calada, nerviosa, xa non se ven as festas e non se escoitan os berros de que noites anteriores eran o baixo continuo da noite.
Agora todos nos planteamos que pasará. Non hai néboa, fai bo dia o vento está cambiando lixeiramente a nodés e vai algo de frío.
Os mariñeiros limpan as súas espedas e trabucos. Mesmo o cociñeiro limpa o seu coitelo por si acaso.



O plan para maña será intentar entrar todos en fila pola Ria e consegui derruir os 3 castellos. O meu barco encargaráse de dirixir a 5 navíos para destruir o castelo de San Felipe. Este é un castelo moy bo defendido según contan outros comandantes que viron os seus planos e, que entre os tres, crean unha barreira case infranqueable. Confiemos na mariña inglesa, esos Ferrolanos non poden ser para tanto.



25/8/1800
Hoxe é o día. O primeiro que fixemos foi cambiar as nosas bandeiras polas francesas co fin de que crésen que éramos aliados e non enimigos.
Despois soltamos todas as velas e nos introducimos pola Ria de Ferrol. O españois pronto se deron conta de que non éramos franceses e a súa ofensiva non tardou en chegar. Tan pronto nos puxemos a tiro dispararon os cañóns dende os 3 castelos e un barco tardou poco en hundirse. O noso casco sufriu danos e 2 horas despois decidimos retroceder e internarnos pola costa norte, en Doniños e San Xurxo.
Unha vez chegamos a Doniños soltamos o ancla e desembarcamos cos botes. Chegamos á praia, e avanzamos polo dous lados dun lago que había pouco despois da praia.
O anoitecer chegamos a un lugar chamado Brion e ali encontramos a resistencia inglesa, pero o xeneral o xeneral Pulteney ordeou que non nos podriamos quedar en Brión xa que era un lugar perigoso para acampar.



26/8/1800
O amencer intentamos tomar Ferrol indo por Valón pero a ofensiva dos españois foi moi dura, non eran tantos homes en número coma nós pero, mandaron escuadróns dende Mugardos, e Xubia.
Tivemos o problema de non coñecer ben o terreno.
Houbo moitas baixas do meu escuadrón, dos 250 homes só quedaban 47, e algúns estaban heridos e non podían continuar.
Finalmente retirámonos os nosas naves as 11 da mañá e as 2 da tarde xa estábamos subindo os botes.
A misión, era dificil, pero con ese número de mariñeiros realmente parecíanos unha tarefa facil, que ó final non resultou ser asi. Íbamosnos rendidos, desmoronados. Eran moitas vidas perdidas, sobre todo do meu barco. Graza a deus en xeneral non morreron tantos, de 15000 volveron 13856 para as súas casas, pero o fracaso era absoluto, non habiamos conseguido nada. Para o único que serviu a expedición foi para gastar diñeiro e vidas humanas.
Teño que tomarme un descanso e pensar se son quen de volver a sair á mar. Os Ferroláns son moito mais valentes e fortes do que pensábamos.